Taxonomie en content: 4 basisprincipes
Als contentspecialist label je elke dag. Maar hoe gebruik je hiërarchische trefwoordsystemen optimaal? Vier lessen voor de taxonomie-tijger in spe.
Bijgewerkt op
In het kort: taxonomie is de hiërarchische relatie tussen de metadata waarmee je content beschrijft. Goede labels maken content vindbaar en helpen mensen relevante informatie te vinden. Het draait om de kwaliteit van je metadata, niet om de hoeveelheid.
De manier waarop je dingen labelt, heeft invloed op de manier waarop jij en anderen naar de wereld kijken. Als contentspecialist ben je elke dag bezig om dingen te labelen. Je voegt tags toe aan webpagina’s om content te beschrijven, vindbaar te maken en om relevante gerelateerde content te kunnen tonen. Maar hoe kun je optimaal gebruikmaken van gecontroleerde, hiërarchische trefwoordsystemen? Vier basisprincipes: taxonomie is de relatie tussen soorten metadata, die relatie leg je vast in een thesaurus, kwaliteit gaat boven kwantiteit, en het doel is altijd dat mensen vinden wat ze zoeken.
Geef het maar eerlijk toe. Wanneer je dit stuk nog leest, ben je een content-nerd, een cms-aholic of hoe je jezelf ook wilt categoriseren. En waarschijnlijk heb je hulp nodig. Met taxonomie waarschijnlijk. De vier lessen hieronder komen uit een editie van het Contentcafé in het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid in Hilversum, waar taxonomie het thema was. De sprekers van toen zijn de bron; de principes zijn sindsdien niet veranderd.
1. Wat is taxonomie? De hiërarchische relatie tussen soorten metadata
Taxonomie is de hiërarchische relatie tussen de metadata die je gebruikt om je content te beschrijven. Die helpt je bezoeker zijn weg te vinden op je site. Los van welke navigatiestructuur je gebruikt, moeten je metadata altijd op orde zijn. Er zijn drie soorten metadata waar je als contentspecialist elke dag mee te maken hebt, zegt taxonomiespecialist Joyce van Aalten:
- administratief: bijvoorbeeld titel, auteur, datum;
- metadata die iets zegt over het soort content: bijvoorbeeld afbeelding, tekst, video;
- metadata die iets zegt over de inhoud van de content: een gecontroleerde trefwoordenlijst die de inhoud categoriseert.
Wie zich afvraagt wat er onder dat laatste precies valt, leest eerst wat content eigenlijk is.
2. Waarom de ene kiwi de andere niet is
Consequente, goed geordende metadata zijn een mooie eerste stap om je content te structureren. Maar het zijn losse onderdelen. Metadata hebben pas echt waarde wanneer de relatie tussen je metadata helder is geformuleerd. Zo kun je je content categoriseren en zelfs microgenres genereren op basis van je tags, zoals streamingdiensten en grote webwinkels al jaren doen. In een thesaurus leg je de relatie tussen je metadata vast. Zo zorg je ervoor dat de kleuren lavendel of lila ook ‘gewoon’ als paars vindbaar zijn. En dat je, wanneer je op Prince zoekt, ook de muziek van TAFKAP en The Love Symbol te zien krijgt. De ene kiwi is de andere niet. De een kun je eten, de andere is een mens van vlees en bloed. Wanneer je dit niet in je thesaurus definieert, kent de zoekmachine van je website het verschil tussen beide kiwi’s niet. Kijk een stap verder dan je metadata alleen en vergeet niet de relatie tussen die metadata te definiëren.
Zoekmachines en AI-systemen hebben met hetzelfde probleem te maken. Met gestructureerde data volgens schema.org vertel je ze welk ding of welke persoon een pagina beschrijft: de vrucht of de mens. Een heldere taxonomie is daarvoor de basis, en dus ook voor je vindbaarheid in AI-zoekmachines.
3. Waarom kwaliteit van metadata belangrijker is dan kwantiteit
Het is verleidelijk om veel metadata aan je content toe te kennen. Maar meer is niet per se beter. Net als bij content draait het bij metadata om focus. Maar hoe ga je nu om met verschillende groepen gebruikers van je content die allemaal hun eigen terminologie willen gebruiken om content te vinden? Het antwoord op deze vraag is volgens Tim Manders van Beeld & Geluid even complex als simpel: laat de gebruikers van je content hun eigen labels gebruiken en orden die vervolgens in een heldere, simpele thesaurus op de achtergrond. In een thesaurus draait het om de kwaliteit van je metadata, niet om de hoeveelheid. Zo blijft hij eenvoudig beheersbaar en gebruiksvriendelijk. Pas wel op met het topicaliseren van metadata; daar zit vaak een element van subjectiviteit in. Juist bij een contentmigratie komt aan het licht hoeveel tags er in de loop van de jaren zijn bijverzonnen.
4. Hoe taxonomie mensen helpt relevante informatie te vinden
Het klinkt misschien als een open deur (en dat is het ook), maar taxonomie is geen doel op zich. Het hele idee van een taxonomie is mensen in staat te stellen snel informatie te vinden. Maar hoe jij zaken categoriseert, is misschien anders dan hoe je doelgroepen dat doen. De wereld (en dus de tagging daarvan) van een contentspecialist die elke dag in het cms werkt, is immers compleet anders dan die van een provincieambtenaar die de laatste beleidsrichtlijn voor de jeugdzorg zoekt. Houd daar rekening mee wanneer je je content labelt: het primaire doel van taxonomie is dat je bezoekers snel bij de informatie komen die ze zoeken. Laat je klant in zijn eigen taal praten. Volgens taxonomie- en contentexpert Rick Yagodich kan dit soms betekenen dat je met verschillende onzichtbare thesauri moet werken, zodat je afhankelijk van de doelgroep content aan elkaar relateert. Zo kun je bezoekers die niet uit dezelfde doelgroep komen optimaal van dienst zijn. Dat de mensen die de tags zetten daar het juiste gereedschap voor nodig hebben, legt Yagodich uit in het interview over author experience.
Waar je morgen mee kunt beginnen
Een taxonomie bouw je niet in een middag, maar je kunt wel in een middag zien waar het wringt. Pak de tien meest gebruikte tags op je site en zoek per tag drie pagina’s op die ermee gelabeld zijn. Horen die bij elkaar in de ogen van een bezoeker die niet in jouw cms werkt? Zo niet, dan heb je je eerste thesaurusvraag te pakken.
Veelgestelde vragen
Wat is taxonomie in contentmanagement?
Taxonomie is de hiërarchische relatie tussen de metadata waarmee je content beschrijft. Er zijn drie soorten metadata: administratieve (titel, auteur, datum), metadata over het soort content (tekst, beeld, video) en metadata over de inhoud, meestal een gecontroleerde trefwoordenlijst. Taxonomie ordent die trefwoorden zodat bezoekers, los van de navigatie, snel bij de informatie komen die ze zoeken.
Wat is het verschil tussen een taxonomie en een thesaurus?
Een taxonomie ordent begrippen hiërarchisch, van breed naar smal. Een thesaurus legt daarnaast de relaties tussen begrippen vast: synoniemen, bredere en smallere termen en verwante termen. Daardoor is lila ook als paars vindbaar en weet de zoekmachine dat de ene kiwi een vrucht is en de andere een mens. Zonder die relaties blijven metadata losse onderdelen.
Hoeveel tags moet je aan content toekennen?
Minder dan je denkt. Meer metadata is niet per se beter. Net als bij content draait het om focus. Laat gebruikers gerust hun eigen termen gebruiken, maar orden die op de achtergrond in een kleine, heldere thesaurus. Zo blijft het systeem beheersbaar en consistent. Wees voorzichtig met tags die een oordeel of interpretatie bevatten, want daar sluipt subjectiviteit in.
Laatst gecontroleerd: 26 oktober 2026.
