AI slop: wanneer alles content wordt en niets meer iets zegt
Gladde berghutten, stemmen zonder adem, tiplijstjes zonder bron. Waarom slop geen bedrijfsongeval is en wat een maker nog te bieden heeft.
Bijgewerkt op
In het kort: AI slop is massaal geproduceerde content die met generatieve AI is gemaakt om kanalen te vullen en aandacht te vangen, zoals gegenereerde beelden, voorgelezen recepten en tiplijstjes zonder bron. Het materiaal is zelden fout en zelden interessant.
Je opent een platform om even iets op te zoeken. Het eerste bericht toont een houten hut aan een bergmeer, te glad om echt te zijn. Daaronder staat een recept, voorgelezen door een stem zonder adem, en dan een lijstje met tips over slapen, in zinnen die je vorige week al ergens anders las. Je scrolt verder, en niets daarvan is fout of interessant. Na een paar minuten weet je niet meer waarvoor je het platform opende.
Dit soort materiaal heet AI slop. Het woord slop betekent zoiets als voer, de restjes die in een trog belanden. AI slop is massaal en bijna gratis geproduceerde content, gemaakt met generatieve AI, die een kanaal moet vullen en aandacht moet vangen. Of iemand er iets aan heeft, speelt voor de maker een bijrol. Slop ontstaat dan ook niet toevallig. Een systeem dat beloont wat al herkend wordt en wat in grote hoeveelheden komt, produceert vanzelf zulk materiaal.
Wat AI slop is en waarom het allemaal op elkaar lijkt
Het opvallendste aan slop is de gelijkvormigheid. Alles lijkt op wat je al kent, van de berghut tot de tiplijstjes. Generatieve modellen zijn getraind op wat al bestaat en leveren daarom het meest waarschijnlijke vervolg op wat eerder is gezegd. Dat is mijn lezing van de techniek, en die sluit aan bij een ouder inzicht over communicatie.
De Italiaanse filosoof en estheticus Mario Perniola noemde dat inzicht het al-gezegde. Communicatie verspreidt vooral wat het publiek al herkent en aanvaardt. Zelfs nieuwe ideeën worden in bekende vormen gegoten voordat ze iemand bereiken. In Contro la comunicazione schrijft hij dat innovatie niet wordt onderdrukt door censuur, maar door het communicatieapparaat zelf, dat selecteert voor herkenning en tegen verstoring.
Perniola schreef dat voordat generatieve AI bestond. Slop maakt zijn stelling tastbaar. Een model dat op herkenning is getraind en een platform dat op herkenning selecteert, versterken elkaar. Wat eruit komt, is per definitie al gezegd. Het verrast niemand en stoort niemand, en daarom glijdt het soepel door de feed.
Waarom slop onvermijdelijk is in een systeem dat op volume selecteert
Het woord content heeft de weg vrijgemaakt. Een film is content, en een gegenereerde berghut ook. De categorie wist het verschil tussen maken en vullen uit en vervangt het door meetbare aandacht, zoals bereik en kijktijd. Hoe dat woord zo leeg kon worden, lees je in wanneer alles content is, verdwijnt elk kwalitatief onderscheid.
De Nederlandse mediatheoreticus Geert Lovink beschrijft hoe platforms weinig onderscheid maken tussen bijdragen zolang ze aandacht opleveren. Een kritisch essay en een gegenereerd plaatje verschijnen in dezelfde vorm en worden op dezelfde cijfers afgerekend. Als productie dan vrijwel niets meer kost, wint volume. Niemand besluit dat, het volgt uit de inrichting van het systeem.
Tot voor kort was geloofwaardige content arbeidsintensief. Een tekst moest worden geschreven en een stem moest worden opgenomen. Die drempels verdwijnen. Produceren kost bijna niets, terwijl het nakijken ervan evenveel moeite blijft vragen. Daardoor wint een maker die op volume speelt het van een maker die op zorgvuldigheid speelt.
De Amerikaanse kunstenaar Andy Warhol liet al in de jaren zestig zien wat herhaling met betekenis doet. Zijn seriewerken met soepblikken en Marilyns gebruiken herhaling anders dan reclame. Normaal versterkt herhaling een boodschap. Bij Warhol wordt het beeld steeds gewoner en verliest het kracht. Slop werkt op dezelfde manier, zonder de ironie. De honderdste berghut verdooft het gevoel dat een beeld iets te zeggen heeft.
Wat slop doet met mensen die wel iets willen maken
Denk aan een podcastmaker die een lang gesprek opneemt met twee gasten. Ze praten langzaam en leggen uit waarom één cijfer zonder context misleidt. Daarna worden voor elk platform korte verticale clips geknipt. In het ene fragment verdwijnt het voorbehoud. In het andere blijft alleen de stelligste zin over.
De maker bereikt met de clips meer mensen, maar de meeste kijkers zien enkele seconden van het geheel. De distributie stuurt het werk ook al vóór de opname, want die bepaalt mee welke vragen aantrekkelijk zijn en hoe lang iemand mag twijfelen. Zo wordt een zorgvuldig gesprek grondstof voor iets wat op slop lijkt. Daar komt geen AI aan te pas, de logica van het kanaal is genoeg.
De Duits-Amerikaanse politieke denker Hannah Arendt maakte een onderscheid dat hier helpt. Zij scheidt arbeid, die in terugkerende behoeften voorziet en meteen wordt verbruikt, van werk, dat duurzame dingen voortbrengt, en van handelen, waarin mensen samen iets nieuws beginnen. Slop is zuivere arbeid, gemaakt om verbruikt en vervangen te worden. Het laat niets achter waaraan mensen zich later kunnen oriënteren.
Volgens Arendt ontstaat een gedeelde wereld uit dingen die langer meegaan dan het moment. Als een feed steeds meer uit slop bestaat, verdwijnen die vaste punten. Scrollen en vergeten nemen de plaats in van maken en bewaren. De lelijke berghut zelf doet weinig kwaad, het probleem is dat het verschil tussen die berghut en een boek vervaagt.
Wat makers anders kunnen doen
Met meer volume kom je er niet uit. Als je slop wilt beconcurreren met meer en snellere content, speel je het spel op de termen van het systeem, en dat verlies je. Creatief werk biedt meer weerstand als het zijn context nodig heeft en tijd vraagt om te maken en te begrijpen. Een model dat op herkenning is getraind, levert die eigenschappen niet op.
De Chinese kunstenaar en activist Ai Weiwei koos na de aardbeving in Sichuan in 2008 voor zo’n vorm. Hij documenteerde de namen van omgekomen kinderen die de overheid uit het publieke geheugen probeerde te wissen. Met dat werk legde hij feiten vast en gaf hij ze een duurzame vorm, buiten de stroom waarin alles om aandacht concurreert. Documenteren kan scheppend werk zijn wanneer feiten dreigen te verdwijnen.
Voor een redactie of een maker betekent dat concrete keuzes. Publiceer het hele gesprek naast de clips, op een plek die van jou is, en laat zien hoeveel tijd iets heeft gekost en wat nog onzeker is. Bouw een archief dat over vijf jaar nog vindbaar is, ook als het platform zijn regels verandert. Hoe platforms die regels veranderen, staat in waarom platforms steeds slechter worden.
Veelgestelde vragen
Wat is AI slop?
AI slop is massaal geproduceerde content die met generatieve AI is gemaakt om kanalen te vullen en aandacht te vangen, zoals gegenereerde beelden, voorgelezen recepten en tiplijstjes zonder bron. Het materiaal is zelden fout en zelden interessant. Het bestaat omdat produceren bijna niets meer kost, terwijl platforms belonen wat in grote hoeveelheden komt en al herkend wordt.
Waarom lijkt AI-content zo op elkaar?
Generatieve modellen zijn getraind op wat al bestaat en leveren het meest waarschijnlijke vervolg daarop. Volgens de filosoof Mario Perniola verspreidt communicatie vooral wat het publiek al herkent, en dat noemde hij het al-gezegde. Een model dat op herkenning is getraind en een platform dat op herkenning selecteert, versterken elkaar. Verrassing en verstoring vallen daardoor als eerste weg.
Kun je AI slop herkennen?
Vaak nog wel, aan gladde beelden en stemmen zonder adem. Dat verschil wordt kleiner. Een bruikbaarder vraag is of iets een bron en een maker heeft die je kunt terugvinden. Werk dat tijd heeft gekost en dat onzekerheid laat zien, onderscheidt zich op den duur beter dan werk dat alleen ‘echt’ oogt.
